Perspektywa - Horyzont

Płaszczyzna horyzontu jest bez wątpienia jednym z ważniejszych elementów decydujących o perspektywie fotografii. Można ją sobie wyobrazić jako poziomą płaszczyznę przechodzącą przez aparat. Linii horyzontu nie należy mylić z widnokręgiem - miejscem pozornego styku nieboskłonu i ziemi. Jedynie na morzu przy spokojnym stanie wody można przyjąć, że horyzont i widnokrąg pokrywają się.

Punkt widzenia i pozycja aparatu.
W zależności od tego, pod jakim kątem do poziomu kierujemy obiektyw, mówimy o następujących punktach widzenia:

• Punkt widzenia z góry (z lotu ptaka) - środek perspektywy znajduje się poniżej połowy wysokości obrazu.
• Punkt widzenia naturalny - środek perspektywy znajduje się w połowie wysokości fotografii. Obiektyw ustawiony jest dokładnie poziomo.
• Widzenia z doły (żabi) - środek perspektywy znajduje się powyżej połowy wysokości obrazu.

Dystorsja optyki

Pamiętajmy by nie mylić, przerysowania perspektywicznego z innym zniekształceniem jakim jest dystorsja optyki. Przerysowanie jest zjawiskiem normalnym i często świadomie wykorzystywanym przez fotografujących, dystorsja jest zaś nieskorygowaną przez producenta obiektywu wadą optyki deformującą obraz.

Proporcje obiektywów na różnych planach
Scena fotografowana z małej odległości daje wrażenie głębi i mocnego "rozsunięcia" planów - obiekty na pierwszym planie będą duże w porównaniu z planem tylnym. Aby objąć na fotografii ten sam kadr, przy fotografowaniu z dużej odległości potrzebny będzie teleobiektyw, zdjęcie z małej odległości wymagać będzie optyki szerokokątnej.
O efekcie zaciśnięcia lub rozsunięcia planów decyduje odległość fotografa od obiektów, a nie ogniskowa (czy też kąt widzenia) obiektywu. Zdjęcie wykonane obiektywem szerokokątnym da taką samą perspektywę jak w przypadku teleobiektywu, przy tej samej odległości od fotografowanej sceny. Zdjęcia będą się różnić zawartością kadru.

Perspektywa linearna i powietrzna

Perspektywa to taki sposób ukazania trójwymiarowych obiektów na płaskiej powierzchni (np. rysunku lub fotografii), w którym obraz jest zgodny z prawami widzenia i prawidłowo oddaje wrażenie głębi. Rozróżniamy pojęcie perspektyw linearnej i perspektywy powietrznej.

Perspektywa linearna (geometryczna)

Zasady rządzące pozornym zmniejszaniem się przedmiotów i zbieżnością prostych równoległych do siebie nazywamy perspektywą linearną (lub geometryczną).

Perspektywę linearną dzielimy na ukośną i pionową. W uproszczeniu, perspektywa ukośna cechuje się występowaniem trzech punktów zbiegu.
Punkt w którym, zbiegają się proste - zwany punktem zbiegu - może znajdować się w różnych częściach obrazu lub poza nim. Natomiast w zależności od tego, w ilu punktach zbiegają się proste widoczne na fotografii, mówimy o perspektywach:

• jednozbieżnej - proste zbiegają się w jednym punkcie, znajdującym się w obrębie obrazu (perspektywa czołowa) lub poza nim.
• dwubieżnej - proste zbiegają się w dwóch punktach.
• trójbieżnej - proste zbiegają się w trzech punktach.

Perspektywa powietrzna

Wrażenie, że obiekty znajdujące się w dużej odległości od patrzącego, stają się mniej wyraziste i zmieniają kolory, wynika z ograniczonej przejrzystości powietrza. Na obrazie efekt ten nazywana się perspektywą powietrzną.

Im dalej od patrzącego znajdują się obiekty, tym mniejsze będą one na fotografii. Dalsze plany na obrazie przedstawiającym otwartą przestrzeń będą mniej wyraźne, zmienią się też ich kolory.